Zoals ik al meerdere keren heb aangegeven, geeft Paulus vanaf hoofdstuk 12 praktische aanwijzingen voor het samenleven binnen de gemeente. Hoofdstuk 14 sluit direct aan op Romeinen 13:10. In Romeinen 13:11-14 maakt Paulus namelijk een korte uitstap om duidelijk te maken dat gelovigen mogelijke conflicten niet mogen uitstellen met de gedachte: dat lossen we later wel op. Er kan een moment komen waarop die gelegenheid voorbij is. Dan is er geen tijd meer om ruzies, spanningen of misverstanden uit de weg te ruimen.
Voor iedere gelovige geldt daarom dat hij in zijn omgang met andere gelovigen moet leven alsof het zijn laatste dag is.
Uit hoofdstuk 14 blijkt dat Paulus zich zorgen maakt over de manier waarop sterke gelovigen naar zwakke gelovigen kijken. In het algemeen zijn dat volgens deze uitleg vaak de Joodse christenen tegenover andere gelovigen. De zwakke gelovige eet alleen plantaardig voedsel (vs. 2).
Daar kunnen verschillende redenen voor zijn. In de eerste plaats kan hij denken dat vlees eten niet mag, omdat dat vlees eerder aan afgoden is gewijd. De sterke gelovige weet dat afgoden in werkelijkheid niets voorstellen en dat vlees eten daarom op zichzelf geen probleem is.
In de tweede plaats kan een zwakke gelovige vóór zijn bekering betrokken zijn geweest bij afgoderij. Daardoor kan hij bang zijn dat het eten van vlees dat aan afgoden gewijd is geweest hem weer terugbrengt naar zijn oude leven. Paulus bespreekt een vergelijkbare situatie ook in 1 Korinthe 8.
Kenmerkend voor een zwakke gelovige is vaak dat hij bang is dat zijn geloof niet echt genoeg is of dat hij zijn geloof misschien zal verliezen. Daardoor kan hij gaan teruggrijpen op eerdere ervaringen.
Hij kan bijvoorbeeld denken: “Toen ik tot geloof kwam, was ik blij en had ik rust. Nu vraag ik mij steeds af wat wel en niet mag.” Iemand anders kan zeggen: “Vroeger geloofde ik eenvoudig dat God van mij hield. Nu probeer ik Gods Woord beter te begrijpen en juist mijn verstand maakt het moeilijk.” Of: “Mijn gevoel en mijn verstand lijken elkaar tegen te spreken.”
In Romeinen 13:11 heeft Paulus al aangegeven dat zulke dingen vaak horen bij geestelijke groei. Zij maken deel uit van een proces dat gelovigen doormaken.
Het heil is nu dichterbij dan toen wij tot geloof kwamen. Dat betekent ook dat wij dichter bij ons doel komen naarmate wij meer met Gods zaken bezig zijn. Tegelijk waarschuwt Paulus dat veel kennis ook verdriet kan geven wanneer die niet op de juiste manier wordt gebruikt.
Daarom schrijft hij in Romeinen 13:14: “Doet de Here Jezus Christus aan.” Daarmee bedoelt hij dat wij onze nieuwe mens centraal moeten stellen. Onze nieuwe mens hoort bij Christus. Onze aandacht moet niet gericht zijn op de oude mens.
De oude mens richt zich op zijn lichaam, zijn gevoelens en zijn verstand. De nieuwe mens leeft vanuit de geest en vanuit het geloof. Daarom moet de nieuwe mens centraal staan.
Paulus zegt vervolgens uitdrukkelijk dat wij zwakke gelovigen moeten aanvaarden (vs. 1). Het woord dat hij gebruikt, heeft zelfs een sterkere betekenis dan alleen aanvaarden. Het betekent niet alleen iemand toelaten, maar ook hem actief naar je toe trekken en opnemen.
In Romeinen 14:1 redeneert Paulus daarom vanuit de sterke gelovige, net zoals hij later doet in Romeinen 15:1. De sterke weet meer en heeft meer zekerheid gekregen in zijn geloof. Volgens vers 14 weet hij en is hij overtuigd in de Here Jezus.
Juist daarom moet de sterke de zwakke helpen. Hij moet hem meenemen en ondersteunen. Maar dat mag nooit gebeuren door neer te kijken op de problemen van de zwakke of door hem te veroordelen.
Het helpt een zwakke gelovige niet als iemand zegt: “Dat is toch onzin,” of: “Hoe kun je dat nou denken?” of: “Dat weet je toch wel?” Zulke opmerkingen brengen iemand meestal niet verder.
In vers 14 en 15 legt Paulus uit dat de zwakke gelovige denkt dat bepaalde dingen niet mogen, terwijl de sterke weet dat ze wel mogen. Als de sterke vervolgens zijn vrijheid gebruikt zonder rekening te houden met de zwakke, doet hij die ander pijn. Daarmee handelt hij niet uit liefde.
Een eenvoudig voorbeeld is iemand die vroeger verslaafd was aan alcohol. Wanneer zo iemand bij je op bezoek komt, kun je beter iets zonder alcohol aanbieden. Niet omdat alcohol per definitie verboden is, maar omdat liefde rekening houdt met de ander.
Dat betekent echter niet dat onwetendheid altijd moet blijven bestaan. Wanneer iemand ergens moeite mee heeft omdat hij bepaalde kennis mist, is het goed hem die kennis te geven. Maar totdat hij zover is, moeten wij vermijden dat wij hem aanstoot geven.
Paulus zegt daarom dat sterke en zwakke gelovigen elkaar niet moeten beoordelen. De sterke mag de zwakke niet veroordelen en de zwakke mag de sterke niet veroordelen. Oordelen leidt vaak alleen maar tot zinloze discussies en soms zelfs tot ruzie.
God heeft beide groepen immers aangenomen op grond van hun geloof en wedergeboorte. Hij zal ervoor zorgen dat zij blijven staan. Waarom zouden wij dan iemand bang maken dat hij zal vallen? Het is veel beter om hem erop te wijzen dat God hem zal helpen stand te houden.
Alle gelovigen zijn dienaren van God. Daarom komt het oordeel over hun leven uiteindelijk aan Hem toe. Hij is hun Heer. Hij bepaalt wat goed is en wat niet.
Wat Paulus zegt over eten of niet eten, geldt ook voor het houden van bepaalde dagen, zoals een rustdag. Welke dag iemand precies houdt, is volgens hem niet het belangrijkste. Alle dagen behoren immers aan de Heer toe (vs. 5).
Het belangrijkste is dat iemand handelt voor de Heer en God ervoor dankt. Hoe zou iemand veroordeeld kunnen worden voor iets waarvoor hij God oprecht dankt?
Een gelovige leeft niet voor zichzelf. Hij leeft ook niet uitsluitend voor andere mensen. Hij leeft voor de Heer. En als hij sterft, sterft hij eveneens voor de Heer (vs. 8).
Dat betekent dat onze onderlinge relaties uiteindelijk via de Heer lopen. Daarom moeten wij elkaar geen verwijten maken en elkaar niet veroordelen.
Iedere gelovige moet in zijn eigen hart overtuigd zijn dat hij denkt, voelt en handelt als dienaar van de Heer. Wie de Heer dient, staat onder Zijn gezag. Wanneer Christus over iemand heerst, kan een ander mens zich niet als ultieme rechter over hem opstellen.
Uiteindelijk legt ieder van ons verantwoording af aan God en niet aan andere mensen. Het gaat om een zaak tussen God en de gelovige. Christus staat daarbij als Middelaar tussen God en mens.
God neemt ons aan door Christus, precies zoals wij zijn. Onze zonden zijn al geoordeeld. Daarom gaat het uiteindelijk niet meer over veroordeling, maar over de vraag in hoeverre wat wij doen goed of minder goed is.
Iedere gelovige mag ervan overtuigd zijn dat zijn fouten en tekortkomingen verzoend zijn door de dood en opstanding van Christus.
Een menselijk oordeel dat een gelovige veroordeelt, zou volgens Paulus uiteindelijk afbreuk doen aan dat verzoeningswerk (vs. 7-12). Daarom roept hij op om niet te oordelen. Ook moeten wij geen dingen doen die een ander onnodig ergeren. Wie bewust de ander kwetst omdat die ergens moeite mee heeft, spreekt daarmee eigenlijk een oordeel uit over die ander. Maar hoe iemand bepaalde zaken beoordeelt, is in de eerste plaats een zaak tussen hem en de Heer.
Samenvatting
- Romeinen 14 sluit aan op het onderwijs over de liefde en laat zien dat conflicten tussen gelovigen niet mogen worden uitgesteld.
- Paulus maakt onderscheid tussen sterke en zwakke gelovigen, vooral bij onderwerpen zoals voedsel en gewetensvragen.
- Zwakke gelovigen moeten niet worden veroordeeld, maar actief worden geholpen, ondersteund en aanvaard.
- Sterke gelovigen moeten hun vrijheid gebruiken met liefde en rekening houden met de gewetensbezwaren van anderen.
- God heeft zowel de sterke als de zwakke aangenomen op grond van geloof. Daarom mogen zij elkaar niet veroordelen.
- Een gelovige leeft niet voor zichzelf maar voor de Heer, en legt uiteindelijk alleen aan God verantwoording af.
- Christus is de Middelaar tussen God en de gelovige. Daarom is het uiteindelijk God Die over Zijn dienaren oordeelt.
- Liefde vraagt dat wij geen dingen doen die een medegelovige onnodig laten struikelen of verdriet doen, maar dat wij elkaar helpen groeien in het geloof.