Wanneer je de brieven van Paulus leest, is het belangrijk om te onthouden dat deze brieven eerder zijn geschreven dan de evangeliën. Toch verwijst Paulus soms naar dingen die later in de evangeliën zouden worden opgeschreven. Hij citeert ze dan niet letterlijk, maar hij lijkt wel te weten wat er ongeveer in zou komen te staan. Dat is goed te verklaren: twee van de evangelisten waren namelijk metgezellen van Paulus. Dat waren Marcus (Handelingen 12:12; 13:5; Kolossenzen 4:10; 2 Timotheüs 4:11; Filemon 1:24) en Lucas (Kolossenzen 4:14; 2 Timotheüs 4:11; Filemon 1:24).
De brieven van Paulus aan de gemeenten kun je in drie groepen verdelen:
- Romeinen, 1 en 2 Korintiërs, Galaten
- Efeziërs, Filippenzen, Kolossenzen
- 1 en 2 Tessalonicenzen
Dat deze indeling precies overeenkomt met de volgorde in het Nieuwe Testament is puur toeval. Als je kijkt naar de volgorde waarin Paulus de brieven werkelijk schreef, dan is die als volgt:
- Galaten (49)
- Tessalonicenzen (51)
- Korintiërs (54)
- Romeinen (55)
- Efeziërs (60/61)
- Kolossenzen (60/61)
- Filippenzen (62)
Groep 1
Deze brieven gaan vooral over het dagelijkse leven van gelovigen. Paulus waarschuwt voor heidense ideeën die de gemeente binnenkomen. Hij benadrukt dat gelovigen “geheel anders” moeten leven. Hij maakt zich zorgen over het ontstaan van groepen of secten, en over pogingen om zich aan te passen aan de Joodse regels, zoals bij de Galaten. In deze brieven staat Jezus zelf en Zijn werk centraal.
Groep 2
In deze brieven ligt de nadruk op Christus en op het hemelse burgerschap van gelovigen. Het belangrijkste is niet wat er hier op aarde gebeurt, maar wat daarna komt. Christus is in de hemel, en gelovigen zijn op weg naar Hem.
Groep 3
Deze brieven zijn bedoeld voor gelovigen die al verder gegroeid zijn in hun geloof. Ze gaan over de spanning tussen het leven op aarde en het burgerschap van een eeuwig hemels koninkrijk. In deze brieven wordt gesproken over het einde dat zal komen bij de opname van de gemeente en de wederkomst van Christus.
De brief aan de Romeinen hoort bij de eerste groep, die van het praktische geloofsleven. Deze brief geeft de meest systematische uitleg van de christelijke leer en gaat daarom over de basis van het geloof. In de rest van de Bijbel lees je dat God bezig is zondaren te rechtvaardigen; in de Romeinenbrief legt Paulus uit hoe God dat doet.
Wat we weten over de boodschap die Paulus bracht, lijkt op wat Jezus deed. In Johannes 21:25 staat dat Jezus veel meer heeft gedaan dan in de evangeliën is opgeschreven. Dat wordt ook genoemd in bijvoorbeeld Lukas 24:44. Bij Paulus is dat net zo. In Handelingen en in enkele brieven wordt wel iets verteld over zijn prediking, maar dat is maar een klein deel. De echte inhoud van zijn verkondiging kennen we vooral door zijn brieven.
In de brief aan de Romeinen verwijst Paulus nooit naar eerdere preken of gesprekken, omdat hij vóór het schrijven van deze brief geen directe relatie had met de gemeente in Rome.
Samenvatting
- Paulus’ brieven zijn ouder dan de evangeliën.
- Paulus verwijst soms naar dingen die later in de evangeliën zouden worden opgeschreven.
- Deze verwijzingen zijn mogelijk omdat Marcus en Lucas met Paulus meereisden.
- De brieven aan gemeenten zijn in drie groepen te verdelen.
- De eerste groep bevat brieven over het praktische geloofsleven.
- De tweede groep bevat brieven over het hemelse burgerschap van gelovigen.
- De derde groep bevat brieven voor gelovigen die verder gevorderd zijn in hun geloof.
- De Romeinenbrief hoort bij de eerste groep.
- De Romeinenbrief legt de basis van het christelijke geloof uit.
- Wat Paulus heeft gepredikt kennen we vooral uit zijn brieven.
- Paulus had vóór het schrijven van de Romeinenbrief geen contact met de gemeente in Rome.
